SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT THỜI...

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG DÙNG TỪ ĐẶT CÂU TRONG VĂN NGHỊ LUẬN CHO HỌC SINH Ở THPT NGUYỄN TRÃI

I- PHẦN MỞ ĐẦU

1- Lí do chọn đề tài:

Ngữ Văn là một môn học cơ bản trong nhà trường kể từ cấp tiểu học đến phổ thông trung học. Ngay từ lớp học đầu tiên trong trường phổ thông các em học sinh đã làm quen với môn văn, lên đến lớp bốn, lớp năm các em mới bắt đầu được làm những bài văn: kể chuyện, miêu tả, tường thuật… Ở thể loại văn này giọng văn của các em có ngây thơ, trẻ con, thậm chí ngây ngô thì vẫn có thể chấp nhận được. Nhưng khi lên đến bậc trung học cơ sở môn tập làm văn của các em chuyển sang văn nghị luận gồm nghị luận văn học, nghị luận xã hội thì yêu cầu về dùng từ, viết văn…đã khó hơn. Các em cần phải thể hiện sự hiểu biết, đánh giá, cách nhìn nhận của mình về một vấn đề văn học hay một vấn đề xã hội nào đó, vì thế nên các em cần phải có kiến thức rộng hơn, cao hơn về mọi mặt, phải biết cách lập luận, phải có con mắt nhìn và sự hiểu biết. Nói tóm lại: làm văn nghị luận xét trên một mức độ nào đó thì khó hơn văn miêu tả, tường thuật… rất nhiều.

Để học văn học sinh phải học nhiều phân môn: Tiếng Việt, đọc hiểu, làm văn. Muốn làm văn tốt thì học sinh phải có kiến thức vững vàng về môn tiếng Việt, phải có sự hiểu biết rộng về văn học ( cả văn học Việt Nam và văn học nước ngoài). Vì thế nên việc đánh giá cho điểm môn làm văn chính là đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn cũng chính là đánh giá khả năng dùng từ, đặt câu, cách lập luận…của các em.

2- Mục đích nghiên cứu

Một vấn đề lớn đặt ra cho giáo viên dạy văn chúng ta hiện nay là làm thế nào để cho học sinh có thể viết được những bài văn nghị luận – chưa cần cực hay – nhưng phải đọc được, và ít nhất cũng phải đạt yêu cầu. Đây là một câu hỏi thật khó trả lời. Bởi muốn làm được một bài văn nghị luận (cũng như những kiểu văn bản khác) người ta cần phải tiến hành nhiều bước:

- Tìm hiểu đề để xác định các yêu cầu của đề.

- Lập dàn ý.

- Viết văn.

Người viết bài phải biết huy động kiến thức, biết cách lập luận khi tiến hành tất cả các bước trên mới có thể cho ra đời một bài văn nghị luận đúng với yêu cầu (quan trọng nhất là cách lập luận).

Là giáo viên dạy văn đã lâu năm trong nhà trường trung học phổ thông tôi cảm thấy hai bước: tìm hiểu đề và lập dàn ý – Tuy học sinh có ngại – nhưng rèn luyện trong một thời gian rồi các em cũng biết, sẽ chịu khó làm rồi làm được. Riêng phần viết văn (vì phải lập luận) thì thật vô cùng khó bởi vì khả năng dùng từ diễn đạt câu của các em nói chung là còn yếu. Đa số các bài văn bị điểm yếu, kém của học sinh hiện nay là do dùng từ diễn đạt. Vì quan tâm nhiều đến vấn đề này nên tôi đã chọn đề tài:

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG DÙNG TỪ ĐẶT CÂU TRONG VĂN NGHỊ LUẬN CHO HỌC SINH Ở THPT NGUYỄN TRÃI.

3- Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh THPT(các lớp 11A3,11A5, 12A3, 12A4(Năm học 2013-2014) với tổng số 170 học sinh

- Học sinh các lớp 11A7. 12A3, 12A5 (2014-2015) với tổng số 132 học sinh.

4- Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Vấn đề dùng từ đặt câu trong văn nghị luận đã có một số tác giả đã đề cập đến trong các bài viết về thực trạng dạy văn, học văn trong trường học. Tuy nhiên, ở đây, tôi xin chỉ đi vào việc rèn luyện kĩ năng dùng từ đặt câu trong giới hạn với học sinh các lớp trực tiếp giảng dạy (có số lượng học sinh người Êđê hơn 60%).

Một số lỗi các em hay mắc, cách khắc phục và giải quyết để có kết quả tốt nhất.

5- Phương pháp nghiên cứu:

- Điểu tra, chọn lựa số liệu: Trên cơ sở đọc và lọc ra các lỗi các em hay mắc trong quá trình học tập trên lớp, và trong bài viết…để hệ thống, chỉ ra lỗi và hướng khắc phục, giúp các em có thể nhận ra và tự sửa lỗi của mình; từ đó biết dùng từ, đặt câu đúng hơn khi lập luận.

- Chọn lọc và kiểm tra, đánh giá: Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kĩ năng dùng từ đặt câu của các em, ngay từ cách nói năng, phát biểu…hàng ngày cũng như trong lập luận khi viết bài nghị luận.

- Theo dõi: Theo dõi sự tiến bộ của các em trong quá trình phát biểu, viết bài…trong học tập và giao tiếp để kịp thời nhắc nhở, củng cố, khích lệ các em nói đúng, viết đúng (dùng từ, đặt câu)

II- NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1-.1. Cơ sở lí luận của vấn đề:

Dùng từ, đặt câu là một thao tác luôn luôn cần có để con người có thể trao đổi, giao tiếp với nhau. Dựa trên sự hiểu biết, kĩ năng của mình, người tạo lập văn bản sẽ đưa ra thông tin trao đổi, và người tiếp nhận phải “giải mã” được những thông tin đó thì quá trình giao tiếp giữa hai người mới đạt hiệu quả được.

1.2- Cơ sở thực tiễn:

Hiện nay, có một số học sinh còn mắc nhiều lỗi trong việc dùng từ đặt câu khi viết văn nghị luận, nhất là các em là người dân tộc bản địa, do vốn tiếng Việt bị hạn chế. Các em thường nói sai một số âm, và vốn từ của các em nghèo là không thể tránh khỏi. Chính vì thế nên chuyện viết giấy xin phép nghỉ học với lí do “em bị đâu đầu”(em bị đau đầu) “em bị ôm”(em bị ốm) là chuyện rất thường. Cũng như nhiều em chưa dùng đúng những từ ngữ trong các trường hợp sau:

• Bản kiểm điểm và Bảng kiểm điểm.

• Anh bộ đội và Anh bồ đội.

• Cái làn và Cái làm.

• Châm biếm và Châm điếm.

• Nhảy lò cò và Nhảy cò lò.

• Chứng tỏ và Chính tỏ.

Không biết mới đi học đấy là câu dân gian vẫn hay nói, vì thế nên nhiệm vụ của giáo viên văn chúng ta là phải giúp các em rèn luyện. Nhưng liệu ta có thể dạy học sinh học từ như dạy từ mới trong ngoại ngữ được không? Chắc chắn là không được! Vậy thì chúng ta phải làm thế nào? Xin được mạnh dạn trao đổi với các bạn đồng nghiệp và các bạn quan tâm đến việc dạy và học văn một số kinh nghiệm của tôi khi rèn cho học sinh kĩ năng dùng từ, đặt câu trong việc viết văn nghị luận.

* Một số thuận lợi, khó khăn:

- Có sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu, các tổ chức đoàn thể và các đồng nghiệp trong trường.

- Chất lượng giáo dục trong trường luôn có sự phát triển đi lên.

- Bản thân đã có hơn 30 năm giảng dạy và yêu nghề, nhiệt tình và luôn tích cực tự học tập để nâng cao kiến thức.

- Tuy vậy, do học sinh đa số là người dân tộc bản địa, vốn tiếng Việt còn hạn chế nên đã gây khó khăn cho việc giảng dạy môn văn, cụ thể việc rèn luyện dùng từ, đặt câu khi viết văn nghị luận.

CÒN NỮA...

CUỘC THI CŨ---MỘT THỜI SÔI NỔI VỚI NGHỀ)

Lí trí và Tình cảm cần có sự tỉnh táo chớ để cảm xúc mê mụ dẫn dắt. tự nhắc mình.

QUÀ BUÔN DỠNG BĂK(Huyện Lắk - Đak lak)

Quà từ buôn Dỡng Băk. (xã Yang Tao- huyện Lăk) ❤ Buôn có 4 gđ đồng bào Mơ Nông chuyên làm gốm từ thời xưa. Sản phẩm làm từ đất sét lấy từ cánh đồng. Đào sâu xuống chừng 1.5m mới đến chỗ đất đạt yêu cầu. Và lớp đất đó cũng chỉ dày chừng 5-10 cm thôi( như lời chị nói). Đất đó về nhào- đặt trên khúc gỗ tròn, lấy một đoạn cây to cỡ cổ chân ng lớn rồi giã và vò cho đất dẻo quánh,mịn màng. Các ami amai( mẹ, chị) lấy tay vo lại một lượng đất thích hợp, đặt lên khúc gỗ tròn kia. Bắt đầu nặn cục đất sét theo ý định của mình sẽ nặn cái gì.nếu là nặn vật coa hình tròn( nồi, chén, tô...) thì ng nặn sẽ đi vòng quanh sản phẩm đó theo chiều kim đồng hồ. Bàn tay khéo léo xoay, miết sản phẩm ấy để tạo thành miệng, đường rãnh. Dùng miếng vải mềm ướt chuốt qua sp khiến nó bóng lên. Ng nặn sẽ khéo léo chỉnh gọt lại 1 lần hình khối sp. Sau đó đem phơi nắng chừng 2 tiếng thì lấy viên sỏi chà cho sp bóng lên. Tiếp tục phơi khô rồi cho vào lò nung( xưa là rơm, trấu còn giờ là lò nung công nghiệp). Sp khi đang phơi và chà có màu nâu sữa nghiêng về vàng nhạt, khi nung xong thì màu đen bóng. Vì làm tay và thủ công hoàn toàn nên mỗi sp là 1 tp riêng, ko trùng nhau.

Cặp bình là mình mua. Cái đĩa và 2 viên sỏi là chị làm gốm tặng mình. Mình xin cầm viên sỏi chị chà những con voi, chiếc bình...chị làm. Nó to cớ hơn ngón tay cái ng lớn chút. Màu 1/2 trong suốt và 1/2 màu hồng như thạch anh hồng. Mình mê quá đang tính hỏi xin thì nghe chị ấy vừa chà vừa nói:" hòn sỏi này từ thời bà mình cho mẹ mình. Rồi mẹ mình lại cho mình. Ít nữa chắc mình cho con gái mình"( bé gái mặc đồ truyền thống khi nãy mình chụp hình và cho các bé ít đồng( mua kẹo nhé- thú thực mình ko định làm các bé hư mà chỉ là trong giỏ xách ko có gì làm quà cho 3 cô bé dễ thương hết sức ❤). Nghe nói vậy mình bỏ ngay ý định đó vì biết viên sỏi nhỏ ấy là của gia bảo của nhà chị. Chị nói thêm:" mình cũng mới nhặt đc 2 hòn sỏi nữa ở thác phía gần Krong Bông kìa, Nhưng sỏi đó chà( chị phát âm như " tra") ko được bóng như hòn sỏi này.". Mình đứng chăm chú nhìn. Nghe. Và hỏi. Có lẽ cảm cái sự kiên nhẫn và chú ý của mình mà khi mình buột miệng" chỉ mình đến chỗ nhặt sỏi đi...". Chị nói " xa đấy. Để mình cho chị viên mình mới nhặt". Và cuối buổi chị tặng mình chiếc đĩa. Đôi sỏi với lời dặn:" chị cứ phơi đĩa này khô đi. 2g tra 1 lần. Bao nhiêu lần cũng được. Nó( cái đĩa) sẽ càng bóng đẹp".

Qua đến giờ mình cũng tra nó vài lần rồi. Mong là sẽ đạt đc 80% như chị tra. ❤

SỰ CÔ ĐƠN.

Cô đơn, đó là khi ta chỉ có một mình ta biết cho ta.

Có thể khi ta ở 1 mình trng 1 không gan vắng vẻ, không có đòng loại bên cạnh.

cũng có thể khi ta trôi giữa đám đong mà vẫn ko ai quen biết không ai giao tiếp với ai.

cũng có khi ta ở giữa những ng quen, thậm chí đã từng rất yêu, giờ không còn biết nói chuyện gì, hoặc có nói chỉ là những lời gây tổn thương cho nhau

cô đơn khi bạn ở 1 mình, tạm xa cách xung quanh, là co đơn trong sự thanh thản.

cô đơn khi ở cạnh người đã từng là thân thiết mà ko còn có tiếng nói chung, gọi là cô đơn trong nặng nề

Cây mai cô đơn này mọc bên bờ hồ nước, vươn giữa gió nắng ngày ngày...Sự cô đơn cua cỏ cây hoa lá...

(my Exam- Thim)

HOA TƯƠNG TƯ.

Những đốm đỏ nảy lên từ trong màu xanh vầng lá

Trong nâu đỏ bazan và mát lạnh cơn mưa

Trong gió biếc

Trong nắng vàng êm ái

Trong dịu mềm

Trong bổi hổi

Tim run...

tranh: my Exam. Thim

LĂN DAPKNGƯ...(Tây Nguyên)

Có thể gọi là "Tây nguyên của tôi", vì tôi chỉ nói về 1 phần rất nhỏ về mảnh đất này, như tôi là một phần rất nhỏ của nó. Tây Nguyên là xóm nhỏ nhà tôi, với những bụi cỏ đuôi chồn phất phơ trong nắng sớm và những làn gió trời ràn rạt đuổi nhau. Là những hoa trái đặc trưng vùng miefn. Trong đó có trái bơ. "Bơ (Persea americana) là một loại cây cận nhiệt đới có nguồn gốc từ México và Trung Mỹ, được phân loại thực vật có hoa, hai lá mầm, họ Lauraceae. Con người biết ăn trái cây bơ từ xưa, bằng chứng là người ta tìm thấy bình nước hình trái bơ tại đô thành Chan Chan trước thời đại Inca. Cây bơ cao khoảng 20 mét, lá chen kẽ, mỗi lá dài 12–25 cm, hoa không hiện rõ, màu xanh-vàng, mỗi hoa lớn độ 5–10 mm. Trái của cây bơ hình như cái bầu nước, dài 7–20 cm, nặng 100g-1 kg. Vỏ mỏng, hơi cứng, màu xanh lục đậm, có khi gần như màu đen. Khi chín, bên trong thịt mềm, màu vàng nhạt, giống như chất bơ, có vị ngọt nhạt. Hột trái bơ hình tựa quả trứng, dài 5 – 6 cm, nằm trong trung tâm, màu nâu đậm, và rất cứng.[4] Một cây bơ trung bình ra 120 trái một năm. Vườn bơ có khả năng sản xuất 7 tấn trái bơ mỗi hecta mỗi năm, có vườn đạt đến 20 tấn [5]. Cây bơ không hợp trồng ở vùng lạnh, chỉ phát triển ở vùng nhiệt đới và ôn đới. Thịt trái bơ thường được dùng làm nguyên liệu cho các món sinh tố giải khát, làm salad, sushi hoặc có thể dùng để ăn với bánh mì bằng cách quết lên bánh và rắc thêm một chút đường. Ngoài ra, bơ cũng được dùng trong việc chăm sóc da, tuy nhiên việc ăn nhiều bơ cũng gây nên bệnh về gan." Nếu trồng bằng hạt thì phải 5,6 nam cây bơ mới cho trái lứa đầu. Còn bơ ghép thì 3 năm là có quả. Lâu đời nhát là cây bơ sáp rôi sau này có nhiều loại giống bơ khác trong quá trinh lai tạo: bơ 034 quả thuôn dài, hạt nhỏ; bơ booth quả tròn, cơm béo dẻo. Gần đây có thêm bơ ngón tay, quả nhỏ và không hạt. Nhưng xu hướng hiện tại mọi người lại chuộng thứ bơ cổ. một trong những món ăn của bà con là bơ dầm mắm hay xì dầu. Trái bơ chín, lôt vỏ, xắt thành miếng con chì(hoặc giầm nát) cho vào chén nước mắm cùng trái ớt nhỏ. Aưn miếng cơm cùng miếng bơ đó, cảm nhận vị dẻo và béo của bơ, vị mặc của mắm và cay của ớt...Đảm bảo bạn sẽ khó quên hương vị đó. Buoir sáng ban có thể ăn món bánh mì kẹp bơ, hoặc kèm chút đường hoặc kèm xì dầu đều ngon. Bơ đang mùa rồi, bạn đến và nếm thử bơ dầm mắm hay xì dầu ăn cùng cơm nhé. (có sử dụng tư liệu của google:https://vi.wikipedia.org/wiki/B%C6%A1_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)#:~:text=B%C6%A1%20(danh%20ph%C3%A1p%20hai%20ph%E1%BA%A7n,Chan%20tr%C6%B0%E1%BB%9Bc%20th%E1%BB%9Di%20%C4%91%E1%BA%A1i%20Inca. tránh, hình ảnh: by Thim)

ĐÔI CÂY

Bỗng một ngày nơi góc vườn xanh mát

Có đôi cây bỗng lớn vụt lên

Cùng khúc hát du dương

và cùng trong vũ khúc

Gios miên man cuốn vạt nắng rong chơi.

Đừng buồn nhé!

Vạt nắng hằng ấm áp

Ta nâng niu, gói ủ kín vườn xanh.

(by Thim)